PTSD

W życiu każdego z nas mogą pojawić się trudne doświadczenia. Czasem jednak zdarza się coś wyjątkowo przerażającego – coś, co zostaje z nami na długo i nie pozwala wrócić do równowagi. Mówimy wtedy o wydarzeniu traumatycznym. Co to dokładnie oznacza? Jakie mogą być skutki psychiczne takiego doświadczenia? I kiedy powinniśmy zgłosić się po pomoc?

Czym jest wydarzenie traumatyczne?

Według klasyfikacji ICD-11, wydarzenie traumatyczne to takie zdarzenie lub sytuacja, która ma groźny (dla zdrowia, życia) lub przerażający charakter. Może to być np.:

• klęska żywiołowa lub katastrofa,
• wypadek samochodowy,
• napaść, przemoc fizyczna lub seksualna,
• działania wojenne,
• bycie świadkiem śmierci lub poważnego urazu innej osoby,
• nagłe otrzymanie informacji o tragicznej śmierci bliskiej osoby.

Nie każda trudna sytuacja to trauma. Choć bolesne rozstanie, problemy finansowe czy informacja o przewlekłej chorobie mogą być bardzo stresujące, nie spełniają kryteriów wydarzenia traumatycznego. Mogą prowadzić do zaburzeń adaptacyjnych, ale nie PTSD.

PTSD – kiedy trauma zostaje z nami

Czasem po traumie objawy stresu nie mijają. Zamiast słabnąć, utrzymują się tygodniami, miesiącami, a nawet latami. Wtedy mówimy o zaburzeniu stresowym pourazowym (PTSD).

Do najczęstszych objawów PTSD należą:

1. Ponowne przeżywanie traumy – w postaci natrętnych wspomnień, koszmarów sennych czy tzw. flashbacków, które sprawiają, że wydarzenie wydaje się dziać „tu i teraz”.
2. Unikanie – miejsc, rozmów, ludzi czy sytuacji, które przypominają o traumie.
3. Nadmierne wzburzenie – trudności z zasypianiem, ciągłe napięcie, nadmierna reakcja na bodźce.
4. Zmiany w myśleniu i nastroju – np. obwinianie siebie, pesymizm, utrata zaufania do ludzi.

Objawy PTSD mogą początkowo słabnąć, jednak później utrwalają się i mogą utrzymywać się latami. W wielu przypadkach, jeśli nie zostaną poddane terapii, mogą utrzymywać się przez całe życie. Mówimy wtedy o trwałych zmianach osobowości po wydarzeniu traumatycznym. Dlatego, jeśli uważasz, że możesz cierpieć na PTSD, zgłoś się na terapię, aby zapobiec poważnym skutkom traumy. 

A co z tzw. złożoną traumą?

Złożone PTSD (CPTSD) to forma traumy, która powstaje w wyniku długotrwałych, powtarzających się doświadczeń przemocy, szczególnie w dzieciństwie – np. wykorzystywania seksualnego, przemocy domowej czy zaniedbania. Oprócz objawów klasycznego PTSD, pojawiają się trudności w relacjach z innymi ludźmi, problemy z regulacją emocji oraz zaniżona samoocena.

Jak pomóc sobie lub bliskim?

PTSD to zaburzenie, które można skutecznie leczyć. Do sprawdzonych metod należą:

• Terapia poznawczo-behawioralna z elementami ekspozycji, która pomaga bezpiecznie konfrontować się z traumatycznymi wspomnieniami;
• EMDR – terapia odwrażliwiająca za pomocą ruchu gałek ocznych;
• Farmakoterapia – leki mogą pomóc w zmniejszeniu objawów takich jak lęk, bezsenność czy depresja.

Blisko połowa osób z PTSD odzyskuje zdrowie w ciągu kilku miesięcy – ważne jest, by nie ignorować objawów i szukać wsparcia jak najwcześniej.